Van keten naar kringloop: zo maken we koolstofchemie circulair

De Nederlandse chemiesector staat voor een grote omslag. Hoe zorgen we dat de productie van plastics en andere koolstofproducten in 2050 zowel circulair als concurrerend is? In het rapport Van Keten naar Kringloop laat Invest-NL zien welke technologische routes mogelijk zijn, welke keuzes daarbij horen en wat dat vraagt van beleid.

Koolstof is nodig voor producten als plastics, bouwmaterialen en hoogwaardige materialen. Nu komt die koolstof vooral uit olie en gas. Als Nederland in 2050 klimaatneutraal wil zijn, moet die fossiele koolstof stap voor stap worden vervangen door gerecyclede stromen, biogrondstoffen en koolstof uit CO₂.

In opdracht van Invest-NL onderzocht Eqolibrium welke routes het meest kansrijk zijn en welke rol Invest-NL hierin kan spelen. De scenario-analyse helpt om gerichte investeringskeuzes te maken en om met overheid, industrie en andere financiers het gesprek te voeren over de noodzakelijke randvoorwaarden.

Drie scenario’s voor koolstofchemie in 2050

In het rapport zijn drie scenario’s uitgewerkt voor de ontwikkeling van de Nederlandse koolstofchemie richting 2050. Ze laten zien dat verschillende paden mogelijk zijn, met een andere mix van bijvoorbeeld:

Ongewijzigd beleid (business as usual) gaat uit van voortzetting van huidig nationaal en Europees beleid zonder extra maatregelen
Verdienvermogen (netto-nul met een gelijk speelveld) richt zich op het behalen van netto nul uitstoot in 2050 én het behoud van een concurrerende Nederlandse industrie
Maximale circulariteit (fossielvrije circulariteit) streeft naar een volledig fossielvrije en circulaire economie in 2050 (verdergaand dan netto-nul)

De scenario’s maken zichtbaar welke impact keuzes vandaag hebben op productiecapaciteit, emissies, kosten, grondstofgebruik en concurrentiekracht in de toekomst. Zo ontstaat een realistischer beeld van wat er nodig is om de omslag te maken.

Wat dit vraagt van beleid en samenwerking

Uit de studie volgt een aantal duidelijke aanbevelingen voor beleid en uitvoering. Bijvoorbeeld:

Versnel investeringen in hoogwaardige recycling (mechanisch én chemisch) om zowel volume als kwaliteit van recyclaat te vergroten.
Prioriteer biogene routes met de hoogste systeemwaarde: gebruik de technologierangorde als toetsingskader, en voorkom inzet van schaarse biomassa in laagwaardige of makkelijk te elektrificeren toepassingen.
Versnel investeringen in energie-infrastructuur (elektriciteit en waterstof): zonder tijdige uitbreiding verliezen zelfs aantrekkelijke routes hun investeerbaarheid; infrastructuur werkt als hefboom op de hele transitie.

Deze punten kunnen alleen in samenhang worden opgepakt. Daarom is nauwe samenwerking nodig tussen overheid, regio’s, bedrijven en financiers.

Samen de transitie versnellen

Invest-NL wil samen met partners werken aan een koolstofchemie die voldoet aan de klimaatdoelen, werkgelegenheid behoudt en nieuwe bedrijvigheid aantrekt. Het rapport Van keten naar kringloop is een uitnodiging om daar nu samen concrete stappen in te zetten.