Nieuwe juridische toolkit voor energiehubs met GTO

Energiehubs als antwoord op netcongestie

De energietransitie vraagt om een nieuwe manier van denken en samenwerken. Veel ondernemers merken dat het elektriciteitsnet vol zit, uitbreiden, elektrificeren of terug leveren van elektriciteit is vaak niet meer mogelijk. Energiehubs bieden een concreet alternatief, waarin bedrijven hun energieverbruik en opwek op elkaar afstemmen.

In december 2025 introduceerde de Autoriteit Consument en Markt (ACM) een aanvullende oplossing: de groepstransportovereenkomst (GTO). Met een GTO sluiten meerdere bedrijven samen één overeenkomst af voor de beschikbare netcapaciteit (het transportvermogen). Zij krijgen een gezamenlijk transportvermogen en bepalen onderling hoe die capaciteit wordt benut. Heeft de één tijdelijk een overschot, dan kan een ander dat gebruiken. Met behulp van slimme software, aanstuurbare installaties, opwek of opslag en duidelijke afspraken, zorgen bedrijven ervoor dat zij het gezamenlijke transportvermogen efficiënt benutten. Zo ontstaat ruimte om te investeren in groei en verduurzaming.

Juridische toolkit als praktisch hulpmiddel

Als bedrijven met elkaar transportvermogen gaan delen middels een GTO, is het nodig om onderling afspraken te maken. In de praktijk kost dat vaak veel tijd en brengt hoge kosten met zich mee. De juridische toolkit helpt om deze stap eenvoudiger te maken. De documenten bieden een duidelijke basis om samen een energiehub te starten en organisatorische en financiële afspraken vast te leggen en gezamenlijk te investeren in oplossingen zoals batterijen of laadpunten. Deze toolkit helpt energiehubs en ondernemers ook om financiering aan te trekken voor verdere verduurzaming.

Astrid Sixma, advocaat-partner Kennedy Van der Laan: “De GTO is een veelbelovende contractvorm, waarvoor binnen een energiehub het nodige juridisch moet worden ingericht. Met deze toolkit verschaffen we daar een solide basis voor. Door het publiek beschikbaar te stellen, dragen we bij aan de oplossing van het maatschappelijk probleem van netcongestie”.

De toolkit bestaat uit vier juridische modellen:

• een akte van oprichting en statuten voor een energiehub-coöperatie;
• een ledenovereenkomst, die samenwerking tussen de bedrijven regelt
• een installatie overeenkomst voor gezamenlijke aanstuurbare assets, zoals batterijen of laadinfra, die een bedrijf inbrengt
• een lijst met onderwerpen voor de dienstenovereenkomst voor collectief energiemanagement

Deze aanpak sluit naadloos aan bij het Rapport Wennink, namelijk dat economische groei en de energietransitie mogen niet vastlopen op netcongestie, maar vragen om slimmer organiseren en standaardiseren.

De praktijk als uitgangspunt

Tijdens de ontwikkeling van de toolkit is samengewerkt met het Kempisch Ondernemers Platform (KOP). Zij werken samen met ondernemers op bedrijventerrein De Waterlaat in Bergeijk aan een energiehub met een GTO om de praktische toepasbaarheid en aansluiting bij de daadwerkelijke ondernemers in de hubs te borgen.

“Op onze bedrijventerreinen hebben ondernemers samen gepionierd om te laten zien dat samenwerken op energiegebied kan, ook als het net vol zit. De lessen die we hier hebben geleerd zijn waardevol voor de overige bedrijventerreinen in de Kempen en de rest van Nederland,” zegt Jan Rietdijk, programmamanager Duurzaamheid & energie van het KOP.

Drempels wegnemen in de energietransitie

De GTO-toolkit bouwt voort op eerdere tools van Invest-NL die gericht zijn op het wegnemen van belemmeringen in de energietransitie. Eerder ontwikkelden Invest-NL, Kennedy Van der Laan en N/P Notarial Partners al een juridische toolkit voor het groeps-capaciteitsbeperkingscontract (groeps-CBC) en werd door Invest-NL en Ventolines de cable pooling-overeenkomst vernieuwd. Deze instrumenten helpen bedrijven om sneller, slimmer en gezamenlijk de gevolgen van netcongestie te verminderen en te verduurzamen.

Invest-NL wil de energietransitie versnellen door financieringsknelpunten weg te nemen. Diederik Apotheker, theme lead Energie Invest-NL: “Om het elektriciteitsnet beter te benutten ontstaan veel nieuwe contractvormen zoals de GTO. Door standaarden voor basisafspraken beschikbaar te maken, verlagen we de drempel voor bedrijven en financiers om te investeren.”