2026: Weerbaarheid en groei in een veranderende wereld

Vooruitblik 2026, een interview met Rinke Zonnveld.

“Toen Invest-NL begon, zijn er scherpe keuzes gemaakt,” vertelt hij. “We richtten ons op startups en scaleups en op een aantal duidelijke thema’s. Dat was deels gebaseerd op analyse, waar zitten de grootste kapitaalmarktfricties en waar kunnen wij écht additionaliteit leveren, maar het was ook een beetje spirit of the times. Klimaat en energie stonden toen vanzelfsprekend centraal.”

Die focus was logisch, zegt hij. “De klimaattransitie was het grootste vraagstuk, met enorme financieringsbehoeften. Maar in de jaren daarna zie je verbreding. Life sciences, deep tech en agrifood zijn toegevoegd. Tegelijk veranderen ook de maatschappelijke vraagstukken.”

Klimaat blijft volgens hem een kerntaak, maar krijgt een bredere betekenis. “Energietransitie gaat niet meer alleen over CO₂-reductie. Het gaat ook over onafhankelijkheid en strategische autonomie. De oorlog in Oekraïne en geopolitieke spanningen maken duidelijk dat we niet afhankelijk willen zijn van fossiele energie of grondstoffen uit landen waar we niet afhankelijk van willen zijn. Hetzelfde geldt voor circulariteit: dat is niet alleen ideologisch of duurzaam, maar ook economisch en strategisch noodzakelijk.”

Nieuwe rol in een veranderende wereld

Ook op Europees niveau verschuift het perspectief. Rapporten zoals dat van Mario Draghi onderstrepen volgens hem dat Europa voor een grote uitdaging staat: het versterken van het toekomstige verdienvermogen in een wereld die niet langer volgens de oude spelregels werkt. “Het besef groeit dat er meer publieke investeringen nodig zijn. Andere landen zijn al eerder richting een actiever industriebeleid gegaan. Nederland moet daar nog aan wennen. In die context wordt onze rol alleen maar belangrijker.”

Het nieuwe regeerakkoord wordt melding gemaakt van de oprichting van een nationale investeringsinstelling. “Het had twee kanten op kunnen gaan: een te smalle scope of juist te brede verwachtingen. Ik had natuurlijk graag meer middelen gezien, maar het is ook goed dat de nationale investeringsinstelling niet wordt neergezet als dé oplossing voor alles. Een nieuwe nationale investeringsinstelling moet een stevige basis krijgen, en wij verwachten daar een belangrijke rol in te spelen.”

Weerbaarheid als rode draad

Een begrip dat steeds vaker terugkomt in het gesprek is weerbaarheid. “Voor mij begint weerbaarheid bij een sterke samenleving en een sterke economie. De grootste bedreiging is niet een tank voor de deur, maar de geleidelijke uitholling van instituties en economische kracht.” Daarom raken veel investeringsdomeinen aan weerbaarheid, legt hij uit. “Energietransitie, circulariteit, technologie en grondstoffen: allemaal hebben ze te maken met strategische afhankelijkheden. Daarnaast speelt ook economische veiligheid een steeds grotere rol. Dat zijn complexe vraagstukken, maar als nationale financierings- en ontwikkelingsinstelling kun je niet zeggen: daar doen wij niet aan.”

Met de nieuwe strategie wil Invest-NL breder opereren dan in de beginjaren. “We hadden onszelf een beetje in de hoek geschilderd,” zegt hij met een glimlach. “Niet alleen de buitenwereld dacht dat wij er vooral waren voor duurzame startups en scaleups; wij dachten dat zelf ook.”

Die focus was in de beginfase begrijpelijk, maar de opdracht van Invest-NL is breder. Daarom worden nieuwe financieringsinstrumenten ontwikkeld en is de investeringstak uitgebreid met structured finance en corporate investments. “Daarnaast omarmen we ook andere domeinen, zoals biotech, AI en watertechnologie. Niet omdat de oorspronkelijke thema’s minder belangrijk zijn, maar omdat de opgaven groter zijn.”

2026 als schaalsprong

Volgens hem staat 2026 in het teken van een volgende fase. “Ik zit hier nu drieënhalf jaar en heb het gevoel dat we voor een schaalsprong staan. Met nieuwe productlijnen, een aangepaste organisatiestructuur en straks de integratie met Invest International.”

Succes in 2026 betekent volgens hem niet alleen nieuwe transacties, maar vooral het neerzetten van duurzame samenwerkingen en nieuwe instrumenten. “Als partners zeggen: dit moeten we samen veel groter maken, dan weten we dat we op de goede weg zitten.”

Tegelijk erkent Rinke dat de agenda ambitieus is. “We gaan niet overal een groen vinkje achter kunnen zetten. Toch is dit geen wensenlijst; het is een to-do-lijst.”

Van leren naar leiden in Europa

De positie van Invest-NL in Europa verandert ondertussen. “In de beginjaren hebben we veel geleerd van andere nationale investeringsbanken. Nu zien we dat zij juist naar ons kijken. We investeren relatief veel direct in innovatieve bedrijven en dat trekt aandacht.”

De samenwerking met Europese instellingen groeit. “We zijn bijvoorbeeld een belangrijke co-investeerder van de European Innovation Council. Dat laat zien dat we niet alleen halen uit Europa, maar ook iets brengen.”

Groei zonder verkokering

Intern ligt volgens hem een andere uitdaging: groeien zonder de kracht van de organisatie te verliezen. “Als je groter wordt, ligt verkokering altijd op de loer. Specialisatie is goed, maar het mag nooit ten koste gaan van samenwerking. Onze impact komt juist voort uit het samenspel van verschillende teams.”

Ook persoonlijk wil hij daarin stappen zetten. “De eerste jaren heb ik heel bewust een zichtbare rol gepakt om Invest-NL op de kaart te zetten. Maar de organisatie moet niet met één persoon worden vereenzelvigd. Het is belangrijk dat meer mensen het gezicht van Invest-NL worden.”

Een systeemspeler

Tot slot benadrukt hij de rol van Invest-NL in het bredere ecosysteem. “We zijn een systeemspeler. Samenwerking met partijen als TNO en Techleap laat zien wat er mogelijk is wanneer organisaties hun eigen belang ondergeschikt maken aan het grotere geheel.”

Dat geldt volgens hem ook voor de samenwerking met banken en andere investeerders. “Het gaat uiteindelijk niet om Invest-NL zelf. Het gaat erom wat we in beweging brengen: een innovatiever, duurzamer en weerbaarder Nederland.”

Volgens hem staat de organisatie nog maar aan het begin van die ontwikkeling. “Het grootste risico is dat we denken dat we er al zijn. Maar eerlijk gezegd: we are just getting started.”